Zalewajka z Rogowa

W dniu 22.02.2023 r. Lista Produktów Tradycyjnych, prowadzona przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powiększyła się o kolejny produkt z województwa zachodniopomorskiego - Zalewajkę z Rogowa. To 57 produkt z naszego województwa wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych.

Zalewajka z Rogowa - wniosek złożony do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego przez Koło Gospodyń Wiejskich Rogowianie.

Zupę pn. zalewajka z Rogowa, na Pomorzu Zachodnim wytwarzano już we wczesnych latach po II wojnie światowej. W latach 40. XX wieku w Rogowie, wsi położonej niedaleko Stargardu osiedlili się osiedleńcy z Polski centralnej (pow. piotrowski, woj. łódzkie), woj. świętokrzyskiego, woj. podkarpackiego oraz z tzw. Kresów wschodnich. Współcześnie wieś zamieszkuje kolejne pokolenie powojennych osadników. Od początku zamieszkania na tych terenach, mieszkańcy przygotowywali posiłki według znanych sobie rodzimych receptur. Jedną ze stosowanych receptur, przywiezionych z Polski centralnej (pow. piotrowski), był także przepis na zupę zalewajkę: Według własnej oceny mieszkańców (informatorów wywiadów) około 70% z nich pochodzi z terenów centralnej Polski, szczególnie z pow. piotrowskiego, woj. łódzkiego. Pozostali mieszkańcy po II wojnie światowej przybyli z tzw. Kresów wschodnich, tj. z województw należących do Polski do 1945 roku oraz z woj. świętokrzyskiego i podkarpackiego (3 rodziny). (…) Niezależnie od miejsca pochodzenia rodziny od wielu lat wśród mieszkańców popularną zupą jest zalewajka. Jak sami opowiadają wywodzi się ona z okolic Piotrkowa Trybunalskiego, i z stamtąd przywieźli ją powojenni osadnicy (wywiad etnograficzny). W poszczególnych rodzinach zamieszkujących wieś Rogowo przepis na zalewajkę kolejnym jej pokoleniom przekazywany był zawsze ustnie. Matka uczyła przygotowywać tę zupę swoje dzieci, a one swoje. Z przepisu korzystali również inni mieszkańcy, którzy otrzymywali go od swoich sąsiadów. Zalewajka przygotowywana była w zależności od potrzeb poszczególnych rodzin. Niektórzy spożywali ją kiedyś codziennie, na co miały z pewnością wpływ skromne powojenne życiowe warunki. Jednak ze względu na fakt, iż jest to zupa postna, to tradycyjnie zawsze przygotowywana i spożywana była i jest w dzień postny, czyli piątek: Dopiero w Rogowie matka inf. WZ nauczyła się gotować zalewajkę od sąsiadki przybyłej z pow. piotrowskiego. (…) Dopiero Rodzina inf. WZ przyjechała do Rogowa z terenu obecnego woj. podkarpackiego. Według słów informatorki w poprzednim miejscu zamieszkania rodziny nie było tradycji gotowania zupy – zalewajki. Dopiero, jak sama mówi: „jak w 1947 roku przyjechali tu dziadki i ojcowie to poznaliśmy zalewajkę. Mama się nauczyła od sąsiadów z centralnej polski, a ja od mamy. Tutaj większość mieszkańców pochodzi z łódzkiego, z Piotrkowa i oni ją przywieźli” (wywiad etnograficzny). Obecnie według słów inf. JM nadal zupa ta jest stale obecna w jadłospisie mieszkańców Rogowa. Jest posiłkiem, który funkcjonuje jako element integracyjny wśród mieszkańców. Inf. JM wspomina: „gdy w zeszłym roku sprzątaliśmy park, to ją podano w termosach”. Jadana jest także na imprezach sportowych na rogowskim boisku, na dożynkach i innych odbywających się na terenie wsi, gminy lub innych imprezach, w których biorą udział mieszkańcy Rogowa np. jako Koło Gospodyń Wiejskich (wywiad etnograficzny). 
Do przygotowania zalewajki z Rogowa potrzeba: zakwas, ziemniaki, czosnek, cebulę, majeranek, ziele angielskie, liść laurowy, sól, pieprz, śmietanę i ewentualnie do okraszenia słoninę/smalec.